Wstęp
Z pozoru banki i parabanki mogą wydawać się podobne – oferują pożyczki, reklamują szybki dostęp do gotówki i kuszą uproszczonymi formalnościami. Jednak w rzeczywistości dzieli je wiele istotnych różnic, które każdy konsument powinien znać przed podpisaniem umowy.
Pożyczki udzielane przez tzw. parabanki cieszą się w Polsce sporą popularnością, ponieważ są łatwo dostępne, często można je uzyskać niemal od ręki, bez wnikliwej analizy zdolności kredytowej. W związku z rosnącym zainteresowaniem wokół tzw. sankcji kredytu darmowego, warto zadać pytanie: czy to uprawnienie przysługuje również osobom, które zaciągnęły pożyczkę w parabanku?
W niniejszym artykule przyjrzymy się różnicom pomiędzy bankami a parabankami oraz wyjaśnimy, czy i w jakim zakresie przepisy o kredycie konsumenckim – w tym sankcja kredytu darmowego – mają zastosowanie do instytucji pozabankowych
Bank a parabank – istotne różnice
Banki to instytucje zaufania publicznego, działające na podstawie przepisów ustawy z dnia 29.08.1997 r. Prawo bankowe i objęte ścisłym nadzorem Komisji Nadzoru Finansowego (KNF). Mogą przyjmować depozyty, prowadzić rachunki bankowe, udzielać kredytów i są objęte ochroną Bankowego Funduszu Gwarancyjnego.
Banki w Polsce działają jako banki komercyjne, banki spółdzielcze oraz banki państwowe.
Zasady organizacji, działalności oraz zrzeszania się banków spółdzielczych, jak również działalności oraz zrzeszania się banków zrzeszających banki spółdzielcze, określa Ustawa z dnia 07.12.2000 r. o funkcjonowaniu banków spółdzielczych, ich zrzeszaniu się i bankach zrzeszających.
Natomiast, parabanki to instytucje pozabankowe, które w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej oferują pożyczki pieniężne, ale nie mogą:
- udzielać kredytów w rozumieniu prawa bankowego,
- prowadzić rachunków bankowych,
- przyjmować depozytów.
Ich działalność nie wymaga uzyskania zezwolenia KNF – wystarczy wpis do Krajowego Rejestru Sądowego oraz minimalny kapitał zakładowy w wysokości 200 000 zł. Parabanki mogą funkcjonować jedynie jako spółki z o.o. lub akcyjne.
Pomimo, iż parabanki nie podlegają bezpośredniemu nadzorowi KNF, to Komisja monitoruje rynek i może publikować ostrzeżenia publiczne dotyczące nieuczciwych podmiotów finansowych. Dlatego też, zawsze warto sprawdzić listę ostrzeżeń KNF przed podpisaniem umowy pożyczki z parabankiem.
Ponadto, w przypadku naruszeń zbiorowych interesów konsumentów, interweniować może Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK). Jego decyzje są jawne i publikowane na stronie internetowej.
Czy parabanki podlegają sankcji kredytu darmowego?
Wbrew pozorom, pożyczki oferowane przez parabanki również podlegają przepisom ustawy z dnia 12.05.2011 r. o kredycie konsumenckim (zwana dalej: ,,u.k.k.’’). To oznacza, że zarówno banki, jak i instytucje pozabankowe muszą przed zawarciem umowy z konsumentem na etapie przedkontraktowym zadbać o dochowanie odpowiednich warunków informacyjnych m.in. dotyczących:
- wskazania całkowitej kwoty pożyczki;
- terminów i sposobów wypłaty pożyczki;
- czasu obowiązywania umowy;
- informacji o innych kosztach, które konsument zobowiązany jest ponieść w związku z zawartą umową, w szczególności różnego rodzaju dodatkowych opłatach;
- stopy oprocentowania pożyczki, warunków stosowania tej stopy, a także okresy, warunki i procedury jej zmiany stopy oprocentowania wraz z podaniem indeksu lub stopy referencyjnej, o ile ma zastosowanie do pierwotnej stopy oprocentowania pożyczki;
- prawa konsumenta do spłaty kredytu przed terminem oraz procedury spłaty kredytu przed terminem.
W związku z powyższym, zarówno w przypadku pożyczki udzielonej przez bank, jak i parabank – istnieje możliwość zastosowania tzw. sankcji kredytu darmowego, o której mowa w art. 45 u.k.k., jeśli parabank nie dopełni obowiązków informacyjnych.
Podstawowe warunki skorzystania z sankcji kredytu darmowego
Instytucję sankcji kredytu darmowego regulują przepisy ustawy z dnia 12.05.2011 r. o kredycie konsumenckim. Sankcja kredytu darmowego dotyczy tych pożyczek, które można zakwalifikować jako kredyty konsumenckie (więcej informacji na temat sankcji kredytu darmowego można uzyskać z artykułu: Sankcja kredytu darmowego – co to jest?).
Skorzystanie z sankcji kredytu darmowego sprowadza się do spełnienia łącznie następujących aspektów:
- data zawarcia umowy kredytu lub pożyczki – na dzień dzisiejszy sankcją kredytu darmowego mogą zostać objęte umowy o kredyt konsumencki zawarte od dnia 18.12.2011 r.
- kwota kredytu lub pożyczki – kwota udzielonego kredytu albo pożyczki nie może być wyższa niż 255.550,00 zł albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska;
- przysługiwanie kredytobiorcy lub pożyczkobiorcy statusu konsumenta – w świetle przepisu art. 221 k.c. w zw. art. 5 u.k.k. ,,Za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową’’. Z treści cytowanego przepisu bezsprzecznie wynika, że konsumentem może być wyłącznie osoba fizyczna, nie zaś np. spółki kapitałowe (np. z o.o.), stowarzyszenia, fundacje, związki zawodowe, czy przedsiębiorstwa państwowe.
- złożenie przez konsumenta oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego w określonym terminie – warunkiem skorzystania z sankcji kredytu darmowego jest złożenie przez konsumenta oświadczenia o skorzystaniu z sankcji. Co istotne, przedmiotowe oświadczenie musi zostać złożone w terminie jednego roku od wykonania umowy.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
- Czym różni się bank od parabanku?
Bank to instytucja zaufania publicznego działająca na podstawie prawa bankowego i nadzorowana przez KNF. Może przyjmować depozyty, prowadzić rachunki bankowe i udzielać kredytów.
Parabank to instytucja pozabankowa, która oferuje pożyczki, ale nie ma uprawnień do działania jak bank – nie może udzielać kredytów w rozumieniu prawa bankowego ani przyjmować depozytów. - Czy parabanki są legalne?
Tak, działalność parabanków jest legalna, ale nie wymaga zezwolenia KNF – wystarczy wpis do KRS i odpowiedni kapitał zakładowy. Funkcjonują zazwyczaj jako spółki z o.o. lub akcyjne. - Czy sankcja kredytu darmowego dotyczy także pożyczek z parabanku?
Tak. Pożyczki udzielane przez parabanki również podlegają ustawie o kredycie konsumenckim. Oznacza to, że możliwe jest skorzystanie z sankcji kredytu darmowego, jeśli parabank naruszył obowiązki informacyjne wobec konsumenta. - Co to jest sankcja kredytu darmowego?
To uprawnienie konsumenta, które pozwala spłacić pożyczkę bez odsetek i innych kosztów, jeśli pożyczkodawca naruszył obowiązki informacyjne przewidziane w ustawie o kredycie konsumenckim. - Jakie warunki trzeba spełnić, by skorzystać z sankcji kredytu darmowego?
Aby skorzystać z sankcji, muszą być spełnione cztery warunki:- Umowa została zawarta po 18.12.2011 r.
- Kwota pożyczki nie przekracza 255.550 zł.
- Pożyczkobiorca ma status konsumenta (osoba fizyczna działająca poza działalnością gospodarczą).
- Złożenie oświadczenia o skorzystaniu z sankcji – w terminie do roku od wykonania umowy.
- Jakie obowiązki informacyjne musi spełnić parabank?
Przed zawarciem umowy parabank powinien przekazać konsumentowi m.in. informacje o:- całkowitej kwocie pożyczki,
- kosztach pożyczki,
- czasie obowiązywania umowy,
- sposobie spłaty,
- oprocentowaniu i zasadach jego zmiany,
- prawie do wcześniejszej spłaty.
- Czy każda pożyczka z parabanku to kredyt konsumencki?
Nie każda. Pożyczka musi spełniać warunki określone w ustawie – w tym m.in. limit kwotowy oraz to, że pożyczkobiorcą jest konsument. Umowy zawierane przez firmy czy stowarzyszenia nie podlegają przepisom o kredycie konsumenckim. - Gdzie mogę sprawdzić, czy parabank budzi zastrzeżenia?
Na stronie internetowej KNF publikowana jest lista ostrzeżeń publicznych. Warto ją sprawdzić przed podpisaniem umowy.
10. Co zrobić, jeśli parabank nie wywiązał się z obowiązków?
Konsument może złożyć oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. Warto też rozważyć kontakt z Rzecznikiem Finansowym, UOKiK lub skorzystać z pomocy prawnej.
Kontakt
Jeśli potrzebujesz bardziej szczegółowej pomocy w powyższym temacie, zapraszamy do kontaktu:
- tel: 669 815 489
- e-mail: kancelaria@krpes.com.pl
- Formularz kontaktowy: Skontaktuj się.
