Wstęp
W stosunkach zobowiązaniowych możemy spotkać się z sytuacją, kiedy obowiązek wykonania określonego zobowiązania (np. spłaty pożyczki) zostanie przeniesiony przez dłużnika na osobę trzecią. Takie zdarzenie prawne zostało uregulowane przez przepisy art. 519 – 522 ustawy z dnia 23.04.1964 r. – Kodeks cywilny (zwany w dalszej części: ,,k.c.’’) jako ,,przejęcie długu’’.
,,Przejęcie długu jest umową, na mocy której osoba trzecia nie uczestnicząca do tej pory w stosunku zobowiązaniowym, staje się dłużnikiem, zwalniając od odpowiedzialności dotychczasowego dłużnika. Zmiana ta nie wpływa na treść stosunku obligacyjnego, łączącego wierzyciela i dawnego dłużnika. Nie umarza przejmowanego zobowiązania i nie tworzy na jego miejsce nowego’’.
(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10.01.1972 r., I CR 359/71).
Przepis art. 519 § 2 k.c. przewiduje dwie możliwości przejęcia długu, mianowicie:
- poprzez zawarcie umowy między wierzycielem a osobą trzecią za zgodą dłużnika, przy czym zgoda dłużnika może zostać złożona którejkolwiek ze stron;
- poprzez zawarcie umowy pomiędzy dłużnikiem a osobą trzecią za zgodą wierzyciela. Zgoda wierzyciela może zostać złożone którejkolwiek ze stron.
Umowa przejęcia długu staje się skuteczna dopiero po wyrażeniu zgody na jej zawarcie przez odpowiedni podmiot.
Treści umowy przejęcia długu powinna zawierać zapis zwalniający z odpowiedzialności za istniejący dług dotychczasowego dłużnika na rzecz osoby trzeciej. Przedmiotowy zapis nie może być domniemany.
Przejęcie długu – ograniczenia w sukcesji długu
Przepisy Kodeksu cywilnego nie określają wprost zakazów w zakresie przedmiotu umowy przejęcia długu. Zasadnicze wyłączenia dotyczą niewypłacalności osoby trzeciej (art. 519 § 2 pkt 2 k.c.) oraz ze względu na właściwość zobowiązania (np. istniejący obowiązek alimentacyjny między rodzicem a dzieckiem).
Przejęcie długu – forma umowy
Umowa o przejęcie długu powinna zostać zawarta na piśmie pod rygorem nieważności. Co ważne, również zgoda wierzyciela na zmianę po stronie dłużnika winna zostać wyrażona w formie pisemnej (art. 522 k.c.).
Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 06.02.1972 r., III CRN 266/72:
,,Niezachowanie formy z art. 522 k.c. (czyli pisemnej) powoduje nieważność przejęcia długu. Jest to nieważność bezwzględna, którą sąd uwzględnia z urzędu, na którą powołać się może każdy zainteresowany, a czynność prawna nią dotknięta nie może być konwalidowana. Nie jest dopuszczalne przesłuchanie świadka na fakt zawarcia umowy przejęcia długu w wypadku niezachowania formy pisemnej tej umowy.’’
Podsumowanie
Zawarcie umowy przejęcia długu prowadzi do zmiany podmiotowej po stronie dłużnika, ale nie zmienia treści i zakresu treści zobowiązania. Osoba trzecia przejmująca dług wstępuje w prawa i obowiązki dotychczasowego, pierwotnego dłużnika i odpowiada za zobowiązanie, na warunkach obowiązujących dotychczas.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
- Co to jest przejęcie długu?
Przejęcie długu to umowa, na mocy której osoba trzecia wchodzi w miejsce dotychczasowego dłużnika i przejmuje na siebie obowiązek spłaty długu. Dotychczasowy dłużnik zostaje wówczas zwolniony z odpowiedzialności. - Czy przejęcie długu powoduje powstanie nowego zobowiązania?
Nie. Przejęcie długu nie zmienia treści zobowiązania – jedynie osobę, która ma je wykonać. Nowy dłużnik wstępuje w miejsce poprzedniego na dotychczasowych warunkach. - Jakie są sposoby dokonania przejęcia długu?
Kodeks cywilny przewiduje dwa sposoby przejęcia długu:- przez umowę między wierzycielem a osobą trzecią, za zgodą dłużnika;
- przez umowę między dłużnikiem a osobą trzecią, za zgodą wierzyciela.
Zgoda może być złożona dowolnej ze stron tej umowy.
- Kiedy umowa przejęcia długu jest skuteczna?
Umowa przejęcia długu staje się skuteczna w przypadku, gdy odpowiedni podmiot (wierzyciel lub dłużnik – w zależności od wariantu) wyrazi zgodę na przejęcie długu. - Czy zgoda na przejęcie długu musi być pisemna?
Tak. Zarówno umowa przejęcia długu, jak i zgoda wierzyciela muszą być zawarte w formie pisemnej – pod rygorem nieważności. - Co się stanie, jeśli nie dochowano formy pisemnej?
Umowa przejęcia długu będzie nieważna. Nieważność jest bezwzględna – sąd bierze ją pod uwagę z urzędu, a umowy nie da się „naprawić” ani potwierdzić później. - Czy przejęcie długu jest zawsze możliwe?
Nie. Istnieją ograniczenia:- przejęcie długu nie może nastąpić, jeśli osoba trzecia jest niewypłacalna (art. 519 § 2 pkt 2 k.c.),
- niektóre zobowiązania – np. alimenty – są nieprzenaszalne ze względu na ich osobisty charakter.
- Czy dotychczasowy dłużnik nadal odpowiada za dług po jego przejęciu?
Nie, pod warunkiem że umowa przejęcia długu zawiera wyraźny zapis o zwolnieniu go z odpowiedzialności. Takiego zwolnienia nie można domniemywać – musi być wprost zapisane w umowie.
Kontakt
Jeśli potrzebujesz bardziej szczegółowej pomocy w powyższym temacie, zapraszamy do kontaktu:
- tel: 669 815 489
- e-mail: kancelaria@krpes.com.pl
- Formularz kontaktowy: Skontaktuj się.
