Wstęp
Otrzymanie informacji o wszczęciu egzekucji komorniczej lub wiedza dłużnika o dysponowaniu przez wierzyciela określonym tytułem wykonawczym, na podstawie którego w każdej chwili może zostać zainicjowane postępowanie egzekucyjne, niewątpliwie stanowią sytuacje budzące niepokój dłużnika.
Warto jednak wiedzieć, że nawet prawomocne orzeczenie sądu opatrzone klauzulą wykonalności nie zawsze musi prowadzić do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Obowiązujące przepisy prawne przewidują rozwiązania, które w określonych przypadkach pozwalają dłużnikowi skutecznie się bronić. Jednym z nich jest powództwo o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności (art. 840 k.p.c.).
W poniższym artykule wyjaśniam, kiedy możliwe jest skorzystanie z tego środka prawnego, na czym polega jego skuteczność oraz jakie warunki muszą zostać spełnione, aby realnie ochronić swoje interesy.
Powództwo o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności – przesłanki
Powództwo o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego (nazywane również powództwem opozycyjnym) może obejmować swoim zakresem całość roszczenia lub wyłącznie określoną część roszczenia. Zasadniczą materialnoprawną przesłanką powództwa jest istnienie tytułu wykonawczego (np. wyroku sądowego zaopatrzonego w klauzulę wykonalności, nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym zaopatrzonego w klauzulę wykonalności).
Celem powództwa opozycyjnego (art. 840 k.p.c.) jest formalne wyeliminowanie z obrotu prawnego określonego tytułu wykonawczego poprzez pozbawienie wykonalności i tym samym uniemożliwienie przeprowadzenia jakiegokolwiek rodzaju egzekucji sądowej w oparciu o ten tytuł wykonawczy.
Podstawy prawne powództwa opozycyjnego mogą być oparte na:
- zaprzeczeniu zdarzeniom, na których oparto wydanie klauzuli wykonalności – w praktyce, wskazana przesłanka może dotyczyć wydania tytułu egzekucyjnego (czyli orzeczenia nieopatrzonego jeszcze klauzulą wykonalności) z naruszeniem powagi rzeczy osądzonej, czy błędu co do osoby dłużnika;
- zdarzeniach zaistniałych po powstaniu tytułu egzekucyjnego lub po zamknięciu rozprawy – najczęstszym przykładem takiego zdarzenia jest spełnienie całości zobowiązania pieniężnego objętego określonym tytułem wykonawczym przez dłużnika;
- zdarzeniach powodujących niemożność egzekwowania świadczenia – najczęstszym przykładem jest przedawnienie roszczenia pieniężnego objętego tytułem wykonawczym.
Warto zapamiętać, że zarówno wszczęcie, jak i prowadzenie egzekucji nie stanowią koniecznej przesłanki do zainicjowania postępowania o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności.
Jak pozbawić tytuł wykonawczy wykonalności
Stroną powodową, której przysługuje tzw. legitymacja czynna do wytoczenia powództwa o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności jest dłużnik wymieniony w tytule wykonawczym. Natomiast, stroną pozwaną jest wierzyciel wymieniony w treści tytułu wykonawczego.
Pozew o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego powinien zawierać dokładne określenie żądania oraz uzasadnienie. W treści pozwu powód powinien wskazać, czy domaga się pozbawienia wykonalności w całości, czy też w części, a jeżeli tak to w jakiej. Żądanie pozwu powinno szczegółowo określać tytuł wykonawczy m.in. poprzez wskazanie danych pozwalających na jego identyfikację (np. wskazanie Sądu, który wydał określone orzeczenie, wskazanie Sądu, który nadał klauzulę wykonalności, datę wydania orzeczenia oraz klauzuli wykonalności, sygnaturę akt).
W zakresie uzasadnienia żądania powód musi przytoczyć okoliczności faktyczne uzasadniające żądanie pozwu, które stanowią podstawę faktyczną żądania.
Należy zapamiętać, że powództwo o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego (art. 840 k.p.c.) nie prowadzi do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy zakończonej wydaniem kwestionowanego orzeczenia. Inaczej mówiąc, Sąd nie bada podstaw prawnych zaistniałych do wydania orzeczenia, którego pozbawienia wykonalności żąda powód, tylko podstawy prawne uzasadniające wyeliminowanie z obrotu prawnego określonego tytułu wykonawczego.
Jaki termin na pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności?
Obowiązujące przepisy Kodeksu postępowania cywilnego nie zawierają konkretnych ograniczeń czasowych uniemożliwiających wytoczenie powództwa opozycyjnego. Oznacza to, iż w praktyce powództwo może być wytoczone po nadaniu tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności i tylko pod warunkiem, że istnieje potencjalna możliwość wykonania tytułu wykonawczego w całości lub w określonej jego części.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
- Czym jest powództwo o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności?
Jest to środek prawny, który pozwala dłużnikowi doprowadzić do pozbawienia tytułu wykonawczego (np. wyroku lub nakazu zapłaty z klauzulą wykonalności) wykonalności. W praktyce oznacza to uniemożliwienie prowadzenia egzekucji komorniczej na podstawie takiego tytułu.
- Kto może wnieść pozew o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności?
Pozew może wnieść wyłącznie dłużnik wskazany w tytule wykonawczym. Pozwanym w sprawie jest wierzyciel, na rzecz którego został wydany tytuł wykonawczy.
- Jakie są podstawy do pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności?
Podstawami powództwa mogą być m.in. zaprzeczenie zdarzeniom, na których oparto nadanie klauzuli wykonalności, zdarzenia powstałe po wydaniu tytułu egzekucyjnego (np. spłata długu) lub okoliczności powodujące, że świadczenie nie może być już egzekwowane, takie jak przedawnienie roszczenia.
- Czy sąd bada zasadność wydania tytułu wykonawczego ?
W postępowaniu z art. 840 k.p.c. sąd nie rozpoznaje sprawy od nowa i nie bada, czy pierwotne orzeczenie było słuszne. Analizuje jedynie, czy istnieją podstawy do pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności.
- Czy istnieje termin na wniesienie powództwa opozycyjnego?
Przepisy nie przewidują sztywnego terminu na wniesienie powództwa. Kluczowe jest jednak to, aby tytuł wykonawczy mógł zostać wykonany w całości lub w części.
- Czy powództwo o pozbawienie wykonalności zawsze wstrzymuje egzekucję?
Samo wniesienie pozwu nie wstrzymuje automatycznie egzekucji. W praktyce często konieczne jest złożenie dodatkowego wniosku o zabezpieczenie roszczenia poprzez zawieszenie postępowania egzekucyjnego.
Kontakt
Jeśli potrzebujesz bardziej szczegółowej pomocy w powyższym temacie, zapraszamy do kontaktu:
- tel: 669 815 489
- e-mail: kancelaria@krpes.com.pl
- Formularz kontaktowy: Skontaktuj się.
